Trang chủDanh nhân – nhân vật lịch sửNgài Đặng Kim Giám (1796 - 1857)

Ngài Đặng Kim Giám (1796 - 1857)

Thứ Ba, 31/05/2016

Ngài Đặng Kim Giám sinh năm 1796 quê quán xã Nghi Lộc (Diêm Phố) huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Ngài là người có tư chất thông minh, tính tình hiền lành chất phác, ham đọc sách, năm ngài 25 tuổi thì đỗ Hương Cống Khoa, năm 1821 triều Minh Mệnh thứ 2

Ngài Đặng Kim Giám sinh năm 1796 quê quán xã Nghi Lộc (Diêm Phố) huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Ngài là người có tư chất thông minh, tính tình hiền lành chất phác, ham đọc sách, năm ngài 25 tuổi thì đỗ Hương Cống Khoa, năm 1821 triều Minh Mệnh thứ 2, một năm sau 1822 dự khoa thi Tiến sỹ, song không đỗ.

Đầu năm 1820 Thái Tử Nguyễn Phúc Đảm được đưa lên ngôi, đặt niên hiệu là Minh Mệnh, là vua thông minh hiếu học, cần mẫm và quyết đoán. Triều Nguyễn vào thời Gia Long đã đạt một số thành tựu, nhưng Minh Mệnh sau khi lên ngôi liên tục phát triển về mọi mặt nền chính trị được củng cố; kinh tế, văn hóa xã hội được mở mang, quan hệ đối ngoại được mở rộng với nhà Thanh. Pháp và các nước Phương Tây, với Châm vạp, Xiêm La và Ai lao vv... Vào cuối đời năm 1838 Minh Mệnh xít thấy Quốc gia đã phát triển rộng lớn nên đổi tên nước Việt Nam thành nước Đại Việt.

Về tuyển chọn nhân tài Minh Mệnh không chỉ quan tâm đến tuyển chọn hiền tài trong thi cử mà còn quan tâm tuyển chọn đến thực tài không học vị. Dưới triều Minh Mệnh có nhiều nhà thơ, nhà văn nổi tiếng như Nguyễn Công Trứ , Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát còn có những tướng võ, quan văn như Nguyễn Trí Phương, Nguyễn Văn Chương, Đặng Kim Giám vv...

Ngài Đặng Kim Giám tuy không đỗ tiến sỹ nhưng do tư chất thông minh, văn chương thanh nhã, uyên thâm khiến Minh Mệnh ngưỡng mộ nên đã bổ nhiệm Ngài giữ chức Hàn Lâm Viện trong triều đình Huế.

Cuối năm 18 Minh Mệnh Nguyễn Phúc Đảm chết, Hoàng Tử Nguyễn Phúc Miên Tông lên ngôi đặt liên hiệu thiệu trị. Đầu năm 1846 vua thiệu trị bổ nhiệm ngài Đặng Kim Giám giữ chức vụ Ty Thanh Lại để điều hành thi hành công vụ.

Tháng 10 năm 1847 Thiệu trị Nguyễn Phúc Miên Tông chết, Hoàng Tử thứ 2 Nguyễn Phúc Hồng nhận lên ngôi đặt niên hiệu Tự Đức.Tháng 10 năm 1848 Tự Đức bổ nhiệm ngài kiêm giữ chức Đốc học Định Tường. Năm 1856 bổ nhiệm Long Trung Đặng Kim Giám giữ chức án sát tỉnh Quảng Bình.

Trong cuộc đời mình Long Trung Đại Kim Giám là người hiếu nghĩa, ở chốn quan trường  Ngài luôn luôn tỏ ra là viên quan cẩn thận, mẫn cám có lòng trung thuận đặc biệt với các triều vua; rời quan trường về sống ở quê hương, là người luôn nghĩ đến lợi ích của cộng đồng làng xóm, đựoc mọi người tin yêu.

Ngài Đặng Kim Giám mất vào ngày 14 tháng 3 năm (1857).

Ngày nay nhà thờ họ Đặng tại xã Ngư lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa tôn thờ ngài vào ngày 30 tháng 8 năm 2006, đựoc công nhận xếp hạng di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh tỉnh Thanh Hóa.

Đất Diêm Phố xa xưa còn là nơi an trí, phát tích của tiên tổ Đặng Tảo Sinh con trai tiến sỹ Đặng Nghiễm. Ngài sinh năm 1194 và đỗ thái học sinh(tiến sỹ) năm 16 tuổi, thời Lý cao Tông ngài làm quan giữ chức Đông Các đại học sỹ cáo thụ văn y tĩnh lộc đại phu.Năm 1224 ngài từ quan về ở ẩn nơi này.

Đặng Văn Trí

Thịnh Liệt, Hà Nội

Danh sách cũ hơn