Trang chủGia phảPhả tộc nhà họ Đặng - Nghi Xuân, Hà Tĩnh

Phả tộc nhà họ Đặng - Nghi Xuân, Hà Tĩnh

Thứ Ba, 23/07/2013

(Dịch nguyên bản từ bản gốc chữ hán)

Thôn Văn Liêu - xã Uy Viễn - Tổng Phan Xá- huyện Nha Nghi Phủ Đức Quang - Lộ Nghệ An nay là Nghi Xuân Hà Tĩnh

Triều vua Duy Tân năm Ất Mão (1915) - mùa xuân ngày lành, con cháu nội ngoại họ Đặng Duy đồng tâm tuân theo phả cũ  sao lục lại. Kể từ khi tổ khảo đường Thái thượng đời thứ 10 về sau.

* Đường thái thượng - thượng - thượng thỉ tổ khảo Đặng Sinh con thứ 4 của ty tổ Hải Nhân Hầu - Đặng Nôn. Sinh năm Giáp Tý (1504) tháng 10 ngày 11. Đỗ Hoành Từ theo đường hoạn nghiệp đặc phong: Tán trị công thần phụ quốc thượng tướng quân. Tham đốc thần võ tứ vệ quân vụ - tước viên Sinh Hầu - Dự phu nhân Nguyễn Thị Trợ hiệu Từ Tâm Sinh hạ:

1. Đặng Hoàng, lưu cư Nam Phương không rõ tung tích ở đâu.

2. Đặng Tiến, đỗ Hương giới làm quan Tri châu Kỳ Sơn, cùng phu nhân họ Lê sinh hạ:

1. Đặng Phúc Vinh; 2. Đặng Phúc Lộc; 3. Đặng Phúc Dũng; 4. Đặng Lao, 5. Đặng Nghé;  6. Đặng Nhân trí.

1. Đặng Phúc Vinh đệ nhị trường cùng phu nhân sinh hạ.

1. Phúc Ninh, 2 Phúc Dụ 3, Phúc Ban.

+ Đặng Phúc Dũng Đỗ hương giới dự chức tri huyện Đông Thành chí sĩ lập nghiệp ở Đông Thành, đến huyền tôn Đặng Duy Minh đỗ Tam giáp tiến sĩ (nay ở Diễn Quả - Diễn Châu- Nghệ An).

+ Đặng Lao tự là Đặng Sao, sinh Mậu Tuất (1538) Lê Trang Tông lưu cư nam Phương hâậu  duê nay ở Thế chí Tây Điều Hòa - Phong Điền Thừa thiên.

+ Đặng Nghệ, húy Nghê tự Nghê Kình - Lưu cư Nam Phương  hâụ  duê nay là họ Đặng Duy - Thuận Hòa … TT Huế

* Đường Thái Thượng Thượng tổ khảo Đặng Nhân Trí con út Viên sinh Hầu, Đỗ Hương Giới (cử nhân) theo đường hoạn nghiệp được phong tặng tước Uy nhân hầu - tổ bà Tôn Thị Hảo - sinh kỵ nhật giêng ngày 04 mộ tại vườn từ đường hạ các con 2 Đặng Nhân Tín, 1. Đặng Nhân Huệ, 3 Đặng Nhân Toàn, 4. Đặng Nhân ngôn - (Trưởng thứ 2 - 3 … không rõ).

* Đường Thái thượng tổ khảo Đặng Nhân Ngôn. Con út tổ Uy Nhân Hầu đỗ Hương giới (CN) theo đường họan nghiệp dự chức Tả Thị Lang Bộ Hộ. Phong tặng Đô đốc phú từ đô đốc Tăng Quận Công. Truy phong thành hoàng làng tăng phúc tước hiệu: Hổ oai đại tướng quân thượng đẳng tối linh phúc thần - kỵ nhật tháng 8-11. Mộ lại nhà thánh xứ.

Phu nhân họ Lê sinh các con : 1. Đặng Sĩ Lân - tự Kim Lân sinh năm Nhâm Tuất (1682) chính Hòa thứ 3.

2 Đặng Sĩ Hạnh 3 Đặng Văn Liêu,

 4-Đặng Sĩ Vĩnh : Tinh thông văn võ có công lớn với triều đình. Đặc phong tán trị công thần phụ giác thượng tướng quân - cẩm y vệ sự. tước Nghiêm lệ Hầu. Lưu cư Nam phương

* Đường thái tổ khảo Đặng Sĩ Vinh - con thứ 4  Tăng Quận Công Đặng Nhân Ngôn, cháu đời thứ 10 - của Quốc công Đặng  Tất - cháu 9 đời của Hàn Lâm viện Đặng Chủng.

Ông sinh năm Ất Sửu (1685) niên hiệu Thái Hòa thứ 6 Lê Huy Tông - Đỗ hương Giới hoa Ất Dậu (1705) đỗ Hoành Từ năm Bính Tuất (1706).

Sau khi đỗ Hoành Từ Vua Lê Dụ Tông bổ nhiệm làm quan nội Thị Văn Chức (hàng quan văn). Ba năm sau được cử Huấn Đạo Trường An (Ninh Bình) được suy chức Tả Mô Sơn Nam (tương đương chức kinh dịch ở trấn) Năm Canh Tý (1720) cử làm tri huyện - huyện Đông Thành (nay huyện Yên Thành tỉnh Nghệ An). Làm tri huyện - huyện Đông Thành 6 năm - năm Bính Ngọ (1726) cụ được phong lễ chức tri phủ Thiện Thiên trông coi 8 huyện ở Trấn Thanh Hoa - Thanh Hóa) gồm Thụy Nguyên - Vĩnh Phú.

Các bà phu nhân – Sinh hạ các con

Bà Cả chính thất tên là Phạm Thị Nguyên, con gái trưởng tri phủ Anh Đô -  sinh hạ con trai là Đặng Hữu Học – con gái là bà Đặng Thị Phương

Bà Kế thất Phạm Thị Thư ( em gái bà Phạm Thị Nguyên) sinh hạ:

Ba người con trai là : Đặng Sĩ Quán - Đặng Sĩ Ninh - Đặng Sĩ Hàn

Ba người con gái là :  Đặng Thị Dương - Đặng Thị Nguyệt - Đặng Thị Tuy

Bà phu nhân thứ ba người họ Lê , sinh hai con trai là

Đặng Sĩ Thái  và  Đặng Sĩ Vĩnh

Bà phu nhân thứ tư người họ Nguyễn,  sinh Đặng Thị Thiệp

*Đặng Giáp Đường Tổ Khảo Đặng  Hữu Học – con trưởng Liêu Quận Công  Đặng Sĩ Vinh. Ông Đặng Hữu Học làm quan Tá Thị Lang bộ Hộ thời nhà Lê , do nạn kiêu binh, ông cùng cháu là Nguyễn Điều Tấn thủ Sơn nam về Hương Sơn Hà Tĩnh ẩn cư.

Ông Đặng Hữu Học cùng bà Phu nhân họ Lê – hiệu Thiện Tâm sinh hạ 3 con trai, con  trưởng Đặng Hữu Trương.

Con thứ 2 Đăng Tình Văn.

Con thứ ba là Đặng Văn Quán

*Đặng Ất Đường Tổ khảo Đặng Sĩ Quán, tự Duy Phiên con thứ 2 Liêu Quận Đặng Sĩ Vinh công đỗ cử nhân, làm quan Cẩn Sự đại lý tự thừa xuế Lạng Sơn – phong Tán trị thừa chính sứ try tham chánh đặc tiến kiêm Tứ Vinh Lộc Đại phu tước Trạch Xuyên Hầu.

Kỵ nhật tháng giêng ngày 10. Mộ ở đồng Chiếm Xứ

Bà chính thất phu nhân sinh 2 con trai:

Đặng Quý Công, Húy Thụ

Đặng Nhị Lang, Húy Mộ

- Đặng Nhất Long, húy Thụ dự chức Kiểm tri, sinh hạ Đặng  Duy Khoán

- Nhị Lang Đặng húy Mộ chức Tướng quân trấn thủ của biển Biện Sơn Thanh Hóa sinh 2 con gái là: Thị Khoa, Thị Giáp.

* Bà Kế Thất họ Đậu như nhân sinh 2 trai 3 gái

Tam Lang Đặng húy Cẩm, tự Nhân Cẩm sinh năm Giáp Tý (1744) tháng 5 ngày 05. Lê Triều Trung Hưng đỗ Tam Trường – Năm 31 tuổi Nước nhà có biến loạn, di cư nam phương không rõ.

Tứ Lang Đặng Húy Cầm tự Nhân Cầm Khóa sinh năm Bính Dần (1746) tháng 10 ngày 13 triều  Lê Trung Hưng – Nuớc nhà có biến, lưu cư Nam phương không rõ( Sau nghe truyền lại hai ông là Thuỷ sư đi theo vua Gia long)

* Bà tắc Thất Trạch xuyên hầu đậu thi nhũ nhân, sinh hạ 3 trai, 2 gái.  - Đặng Húy Hằng sinh Đinh Mão (1747) tháng 9 ngày 20 dự chức Trung ủy phò Quang Trung lưu cư không rõ.

 - Đặng Húy Lô thi Tam Trường phò Quang Trung lưu củ không rõ.

- Đặng Huy Châm, đỗ sinh đồ phò Quang Trung không rõ

*Đặng Bính Đường Tổ khảo Đặng Sĩ Ninh con thứ 3 Liêu Quận Công là Võ Tướng nhà Lê phong Tổng binh Sứ, tước Ninh Trạch Hầu sinh hạ các con phò Quang Trung lưu tán

2 con trai: 1 Đặng Văn Tuấn – 2 Đặng Văn Kiệt

Đặng Văn Kiệt tự Phi Long  ở Đan Nhai (nay thuộc 3 xã - Chi trưởng ở xã Xuân Đan, Chi thứ ở Xuân Trường – chi 3 ở Hội  Trường)

*Đặng Đinh Đường cháu Đặng Sĩ Hàn, chắt Liêu Quận Công

*Đặng Mậu Đường cháu Đặng Sĩ Thái phong Tổng Binh Sứ Thái Trạch Hầu phò  Quang Trung ẩn cư ở vùng Đan Nhai (nay con cháu  ở xã Hội thống Nghi xuân, HàTĩnh )sinh hạ :

- Đặng Lê Tào huý Văn Trương ở cửa Hội Thống

-Con thứ 2 Đặng Tào Minh.

-Con thứ 3 Đặng Tào Huân – sinh Đặng Huy Khuê và hai người con trai nữa đi đâu không thấy chép trong phả cũ.

*Đặng Kỷ Đuờng – cháu Đặng Sĩ Vĩnh chắt của Tổ Liêu Quận Công – sinh hạ 2 người con trai:

Anh: Đặng Công Di,

em: Đặng Công Liễu Nam Chinh cư nam phương không rõ.

*Các bà con gái của Liên Quận Công Đặng Sĩ Vinh.

1. Con gái trưởng bà Đặng Thị Phương,  chính thất của Thái Bộc Tự Khanh Thái Phường, người thôn Võ Trạch xã Uy Viễn –

 Năm Canh Dần. 22 tuổi  ông Thái Phường đỗ Hoành Từ làm quan đến chức Thái Bộc, tự khanh tước Hồng Trạch Hầu, nổi tiếng văn học dịch, là người dịch sách : Chu dịch quốc âm giải nghĩa, khi mất truy phong Đạt Đạo Đại Vương cho lập đền thờ giao cho huyện xá phụng thời.

Bà được phong mệnh phụ nhất phẩm chi thượng phu nhân sinh hạ được 8 người con :

-Nhất Lang Trạch Xuyên Bá húy Cự

Nhị Lang Đặng Tế

Tam Lang Đặng Đông

Tứ Lang Đặng Biểu

Con gái bà Đặng Thị Nghi lấy La Sơn phủ Tử Nguyễn Thiếp

Bà thứ 2: lấy Tri phủ Phạm Huy Diễn

Bà thứ 3: Diễu Bích lấy Thái Nhạc Quận Công

Bà thứ 4: Đặng Thị Tần lấy Tri phủ Tiên Hưng

Nguyễn Công Tấn – sinh ra ông Nguyễn Công Trứ

Bà thứ 5: Lấy Nguyễn Khản Tam Giáp tiến sĩ khoa Canh Thìn Lê Trung Hưng thứ 2. Nguyễn khản là Con trai của Tể Tướng Nguyễn Nhiễm, là anh Đại Thi Hào Nguyễn Du.

2. Bà Đặng Thị Dương con gái Liêu Quận Công – lấy tam giáp tiến sĩ dự chức Tể tướng Lê Triều Trung Hưng tặng Huân Dụ Đại Vương Nguyễn Nghiễm họ người Tiên Điều – Sinh nhất chi Nguyễn Khâm đỗ tam giáp tiến sĩ dự chức Tham Tụng (Tể tướng)

3. Bà Đặng Thị Duyệt vợ kế của Tể tướng Nguyễn Nghiễm về nhà chồng lúc 15 tuổi – 20 tuổi sinh Nguyễn Điều – tháng 5, sinh tháng 10 thì mất. Bà Dương vừa là mẹ vừa là dì nuôi dạy cho đến trưởng thành – có cháu Nguyễn Hoành cùng với chú Nguyễn Du được xếp vào :An Nam, Ngũ Tuyệt.

4. Bà Đặng Thị Tuy lấy chỉ huy thiệm sự Tự Ban người cùng quê.

5. Bà Đặng Thị Thiệp lấy hiệu sinh Nguyễn Công Huy sinh ra Nguyễn Công Tấn cử nhân làm Trí phủ Tiên Hưng Thái Bình – sinh ra Nguyễn Công Trứ – Tướng công Uy Viễn

*Đặng Đình Đường cháu Đặng Sĩ Hàn chắt Đặng Sĩ Vinh

*Đặng Sĩ Hàn Sinhặnm Canh tý (1720) tại thôn Văn Liên, xã Uy viễn, tổng Phan Xá, huyện Nghi Xuân húy là Hiệt hiệu là Bác Ái. Con thứ tư của Liêu Quận Công Đặng Sĩ Vinh, cháu nội Tăng quân cùng Đặng Nhân Ngôn. Thời niên thiếu Đặng Sĩ Hàn thông minh, chăm chỉ  học hành về cả văn lẫn võ, nhưng nổi trội hơn vẫn là văn chương.

Năm 23 tuổi dưới triều Vua Lê Hiển Tông thứ 14 cụ Đỗ Tam Trường vùng thi Hội khoa Quý Dậu (1753). Sau đó được triều đình bổ nhiệm làm quan Tri châu ( Châu Kỳ Sơn xứ Huế).

Các đạo sắc (còn giữ được) phong cho cụ Đặng Sĩ Hàn. Thành Thái Nhị năm (1891) Duy Tân nguyên niên (1907) Duy Tân Thanh niên (1913), Khải Định nhị niên (1918), Khải Định cửu niên (1921). Trước cách mạng tháng 8 – 1945 hàng năm cứ đến ngày chủ nhật của Đảng Sĩ Hàn  dân  trong vùng cùng con cháu tổ chức tế lễ vùng trong thể. Vào ngày hội tế xuân ở làng Uy viễn tổ chức trong 3 ngày ( 15 – 17/)Thần linh Đặng Sĩ Hàn là  một trong 5 vị Phúc thần được làm lễ chính tế.

Các phu nhân Đặng Sĩ Hàn

Bà Chinh Thất Đặng Thị Diêu Bích – phong Nhất phẩm Chi Thượng Phu nhân Bà Lỗ Kế Thất Nguyễn Thị Thuộc hệ tộc Nguyễn Tiến Điều

Bà Tổ Tắc Thất Nhũ Nhân

Bà Thiếp  Nhị Nương

Bà Tổ tắc thất Nhũ nhân sinh các con:

1. Tổ khảo  Đặng Quốc Đống, húy Đặc Long. Khi Quang Trung kéo quân ra Bắc Kỳ để chống lại nhà Thanh, ông đã chỉ huy đội quân tiên phong cùng Vua Quang Trung đánh 29  vạn quân Thanh vào tết Kỷ Dậu (1789). (Tên của ông Đô Đốc Long đã được sử sách ghi chép rõ ràng là tướng tiên phong của Quang Trung. Sự nghiệp của ông được gia phả dòng họ ghi lại đầy đủ, nhưng tiếc rằng, ở thời đại chúng ta vẫn còn nhiều tranh cãi : Ai là Đô đốc Long?)

2. Tổ khảo Nhị Lang  Đặng Truyền Lâm đỗ cử nhân khoa Kỷ Mão (1759) niên hiệu Cảnh Hưng Người dự chức phó tri nội tá phiên huyện Tương Dương, Nghệ An, phò Vua Quang Trung dự chức Hàn Lâm Viện – Viện Sùng Chính, Tham chính khu Phượng Hoàng Trung Đô, Vĩnh Giang ( Thành Phố Vinh, Nghệ An)  Ông là em rể La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp.

Phối Thất cũng bà Nguyễn Thị Thanh thuộc hệ tộc Nguyễn Tiến Điền – sinh hạ 3 con trai, 4 con gái

Các con gái: 1. Bà Đặng Thị Nình, 2. bà Đặng Thị Cửu, 3. bà Đặng Thị Hoánh , 4. bà Đặng Thị Quy

Người con trai trưởng Đặng Tuyên Sinh ra Đặng Tiến Sơn làng Cương Gián.

Người con trai thứ 2 Đặng Dược sinh ra Đặng Thính Huý viết Qùynh Phủ quân,  ở làng Phượng Cương, nay xã Cương Giám ( Thuộc chi họ Đặng KTS Đặng Văn Thảo)

Người con thứ 3 Đặng Liêu sinh Đặng Luật ẩn cư làng Ao Cầu (nay Tiền Cầu, xã Xuân Giang)

Mộ ông bà Đặng Truyền Lâm táng trong quan ngoài quách, lăng xây kiên cố bằng đá, cổng lăng có câu đối:

Đặng Gia tụy tụ tam chi  miếu

Đường quốc chiêm lịch vạn thế đình

Tạm dịch

Tông Đường họ Đặng ba chi tôn kính

Văn Miếu triều đình muôn thuở hiển vinh.

Câu đối ở Từ đường họ Đặng Cương gián  Phượng Sơn :

Phương lĩnh tô tông truyền thế viễn

Lam Giang chi phái đẫm nguyên trường.

3. Tổ khảo tam lang Đặng Thái Tri đỗ cử nhân khoa quý tỵ (1773) niên hiệu Cảnh Hưng, dự chức Huấn đạo Hà Hoa. Thăng quan tri phủ Tĩnh Gia  Thanh Hoá.

5. Tổ Khảo Tứ lang Đặng Triều tự Nhân Hậu trúng Tam trường phò Quang Trung.

6. Tổ khảo Lục  Lang Đặng Bỉnh, đỗ sinh đồ, phò Quang Trung lưu cư không rõ. (nay được biết cháu ở Nghi Lộc, Nghệ An)

7. Tổ khảo Thất Lang Đặng Khắc- đỗ cử nhân phò Quang Trung, ẩn cư không rõ.

Nay được  biết con cháu ở Hương Hòa TP Vinh.

8. Tổ Khảo Bách Lang Đặng Bình, húy là Xung lưu cư  phương Nam không rõ .( Nay con cháu cư ngụ tại làng An Trạch , Hoà Tiến , Hoà Vang, Đà nẵng)

9. Tổ khảo cửu lang Đặng Cẩn,Tự Ẩn  Tường phò Quang Trung phong tráng tướng Quân – lưu cư không rõ ( nay con cháu ở Phước Hậu , Tuy Hòa –,Phú Yên)

Các bà con gái của Thái Nhạc Quận Công

1. Nhất Nương Đặng Thị Điểm lấy Hoàng Tín đại phu họ Nguyễn Tiên Điền

2. Nhị Nương Đặng Thị Nại lấy Giải Nguyên Hoằng tín đại phu họ Nguyễn Tiên Điền

3. Tam Nương Đặng Thị Thám lấy Đốc Đồng quý tôc xã Phúc Nguyên – Hưng Yên

4. Tứ Nương Đặng Thị Tại lấy họ Nguyễn (Nguyễn Thiếp) xã Nguyệt Ao – La Sơn)

5. Ngũ Nương Đặng Thị Hằng không rõ.

Duy Tân năm ất Mão (1915) mùa Xuân ngày lành Nho sinh Đặng Ngọc Oánh Điện Quang – Biên Hòa  kính cẩn phụng sao.

Nguồn: Đặng Tộc Việt Nam