Trang chủHoạt động dòng họHùm xám Đặng Văn Việt, đại biểu cao tuổi nhất của Đại hội Đại biểu Toàn quốc họ Đặng Việt Nam Thống nhất lần thứ I

Hùm xám Đặng Văn Việt, đại biểu cao tuổi nhất của Đại hội Đại biểu Toàn quốc họ Đặng Việt Nam Thống nhất lần thứ I

Chủ Nhật, 27/10/2019

Ban Tổ chức Đại hội Đại biểu Toàn quốc họ Đặng Việt Nam vinh dự đón cụ Đặng Văn Việt, nhà chỉ huy quân sự danh tiếng của Việt Nam thời kháng chiến chống Pháp. Ông sinh năm 1920 người làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Dòng dõi danh tướng Đặng Tất, Đặng Dung thời Hậu Trần.

Ông nội của ông là Đình nguyên Hoàng giáp Đặng Văn Thụy, Bà nội của ông là bà Cao Thị Bích, con gái của Đông các Đại học sĩ Cao Xuân Dục.

Cha ông là Phó bảng Đặng Văn Hướng, Tham tri Bộ Hình triều đình nhà Nguyễn, sau là Quốc vụ khanh đặc trách công tác ở 3 tỉnh Thanh- Nghệ - Tĩnh trong Chính phủ Hồ Chí Minh.

Mẹ của ông là bà Hoàng Thị Hiến, con gái đầu của cụ Hoàng Đạo Phương, cụ Phương là anh ruột học giả Hoàng Đạo Thúy.

 

 

Thuở nhỏ, ông theo học trường Quốc học Huế sau đó sang Pháp học 4 năm tại trường Lycée de la Providence.

Sau khi về nước, ông học thêm 4 năm nữa tại trường Trung học Khải Định. Sau khi đỗ tú tài toàn phần năm 1942, ông ra Hà Nội học Trường Cao đẳng Y khoa Đông Dương.

Tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương. Ông tham gia các khóa huấn luyện của Đoàn Thanh niên tiền tuyến và tổ Việt Minh bí mật trong lớp học.

Nhiều bạn bè của ông sau này trở thành các tướng lĩnh giỏi của Quân đội Nhân dân Việt Nam như Cao Văn Khánh, Cao Pha, Phan Hàm, Võ Quang Hồ, Đào Văn Liêu, Nguyễn Thế Lâm, Đoàn Huyên...

Ngày 17 tháng 8 năm 1945, ông cùng người bạn học Cao Pha được giao nhiệm vụ treo cờ Việt Minh trước cửa Ngọ Môn, đánh dấu việc Mặt trận Việt Minh lãnh đạo khởi nghĩa cướp chính quyền thành công tại Huế.

 

 

Ngay sau khi Pháp tái chiếm Đông Dương, ông tham gia quân đội và trở thành chỉ huy Phân đội của Giải phóng quân, trấn giữ tại cửa Thuận An.

Ông đã chỉ huy bộ đội tấn công chiếc tàu đầu tiên của Pháp định quay lại chiếm Huế, bắt sống một Đại úy Pháp, Đại đội trưởng thuộc Trung đoàn do tướng Alessandri chỉ huy.

Khi quân Pháp chiếm Huế, ông được cử làm Chỉ huy trưởng Mặt trận đường số 9 (Hạ Lào - 1945), rồi Chỉ huy trưởng Mặt trận đường số 7 (Thượng Lào - 1946), thực hiện nhiều cuộc giao chiến làm giảm sức tiến công của quân Pháp.

 

 

Năm 1947, ông được cử làm Chỉ huy trưởng Mặt trận đường 4. Năm 1948, ông kiêm chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 28.

Ông đã chỉ huy quân đội Việt Minh hoạt động dọc tuyến đường số 4, tổ chức các trận phục kích và công đồn, gây rất nhiều tổn thất cho lực lượng quân Pháp.

Dưới sự chỉ huy của ông, quân đội đã lập nhiều chiến tích lẫy lừng trên đường số 4, đặc biệt với các trận phục kích trên đèo Bông Lau từ năm 1947 đến 1949, tiêu diệt hơn 100 xe giới quân sự Pháp.

 

 

Vùng Cao-Bắc-Lạng xưng tụng ông là "Đệ tứ lộ Đại vương", còn các binh sĩ Pháp gọi ông với nhiều biệt danh khác nhau như "Hùm xám đường số 4" (le Tigre gris de la RC4), "Tiểu tướng Napoléon" (mon petit Napoléon).

Khi Trung đoàn 174 chủ lực được thành lập ngày 19 tháng 8 năm 1949, ông được cử làm Trung đoàn trưởng đầu tiên và Chu Huy Mân (sau này là Đại tướng QĐNDVN) làm chính ủy.

Ngày 16 tháng 9 năm 1950, ông chỉ huy trung đoàn 174, phối hợp với trung đoàn 209, chủ động đánh chiếm cứ điểm Đông Khê, mở đầu Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, sau đó bao vây cô lập Cao Bằng, uy hiếp cứ điểm Thất Khê và phá thế trận phòng thủ của quân Pháp trên đường số 4.

 

 

Trong chiến dịch Biên giới thu đông 1950, ông chỉ huy bộ đội đánh tan tác 2 binh đoàn chủ lực Pháp, bắt sống cả hai sỹ quan chỉ huy binh đoàn là Marcel Lepage và Pierre Charton.

Sau chiến dịch Biên giới, ông tiếp tục chỉ huy Trung đoàn tham gia nhiều chiến dịch lớn khác như chiến dịch Tây Bắc (1952), chiến dịch Hòa Bình, phá hủy căn cứ đồng bằng Bắc bộ của quân Pháp (1952)...

Đầu năm 1954, gia đình ông trở thành nạn nhân của cuộc đấu tố tàn khốc mang tên “Cải cách ruộng đất”.

Cha ông là cụ Đặng Văn Hướng bị đấu tố đến chết tại quê nhà khi đang đương chức là Quốc vụ khanh đặc trách công tác ở 3 tỉnh Thanh- Nghệ - Tĩnh trong Chính phủ Hồ Chí Minh, gia đình ông ly tán khắp nơi.

Bản thân ông bị rời khỏi chức vụ Trung đoàn trưởng, được điều sang Trung Quốc làm công tác luyện quân, thực chất bị loại trừ khỏi vị trí chỉ huy quân đội.

 

 

Năm 1954, ông trở về Việt Nam, được phân công giảng dạy ở Trường sĩ quan lục quân. Năm 1958, ông được phong quân hàm trung tá.

Năm 1960, ông xuất ngũ và được điều sang làm Cục phó Cục Vật liệu xây dựng, rồi Cục phó Cục Xây dựng cơ bản thuộc ngành Thủy sản đến khi nghỉ hưu.

Sau khi về hưu, cuộc sống ông có lúc lao đao phải đạp xe đưa bánh kẹo kiếm sống. Tuy nhiên, với tính lạc quan và cộng với nền tảng truyền thống của gia đình họ Đặng, ông có tinh thần học tập và phát triển kiến thức tốt.

Ông nói thành thạo tiếng Pháp, tiếng Anh và đọc được cả hai cổ ngữ là chữ Latin và chữ Hy Lạp. Thời gian công tác trong ngành Xây dựng, ông còn học thêm bằng kỹ sư.

Từ năm 1985, ông bắt đầu bước vào sự nghiệp văn chương. Do từng là một trong những sĩ quan cao cấp thời kỳ đầu và từng có thời gian gắn bó với chiến trường đường số 4, ông đã viết và dịch nhiều hồi ký liên quan đến con đường lịch sử này.

Đặc biệt, với hồi ký "Đường số 4 rực lửa", ông đã được tặng giải thưởng cao nhất của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam vào năm 1999.

Hồi ký được chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp đích thân viết lời tựa, và Đại tướng Hoàng Văn Thái viết lời giới thiệu. Một số tác phẩm của mình được ông dịch ngược qua tiếng Pháp hoặc tiếng Anh để giới thiệu ra quốc tế.

Ông có mặt tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc họ Đặng Việt Nam Thống nhất lần thứ I và là đại biểu cao tuổi nhất của Đại hội.

Ông là biểu tượng cao đẹp của truyền thống người họ Đặng, với những giá trị kết tinh ngàn đời nay “Tiết liệt cương trung, Trung thần hiếu tử”.

Xin chúc ông mãi mạnh khỏe bên con cháu!

Đặng Hồng Sơn (group Họ Đặng Việt Nam)

Danh sách cũ hơn