Trang chủNgười đương thờiĐặng Lương Mô - Người Việt đầu tiên được Nhật Bản phong Giáo sư

Đặng Lương Mô - Người Việt đầu tiên được Nhật Bản phong Giáo sư

Thứ Hai, 17/11/2014

TS Đặng Lương Mô là người Việt Nam đầu tiên được Nhật Bản phong Giáo sư (GS). Bởi, ông đã công bố hơn 300 công trình khoa học và sáng tạo mạch điện tử Dang Model nổi tiếng, mà cả thế giới tin dùng. GS Đặng Lương Mô còn góp phần quan trọng chế tạo “con chíp” điện tử đầu tiên mang thương hiệu “Made in Viet Nam”.

Tình cờ, tôi gặp GS Đặng Lương Mô từ TP.HCM lên “động thổ” xây biệt thự gia đình tại Đà Lạt từ năm 2008. Ông là người thật giản dị, uyên bác, lịch lãm và kiệm lời. Do đang làm cố vấn cao cấp Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, nên ít khi thấy ông lên Đà Lạt. Là láng giềng gần, sáng chủ nhật vừa rồi thấy chị Ánh Xuân (phu nhân GS Đặng) chăm sóc cây kiểng trước nhà, tôi liền hỏi: “GS Đặng có lên không chị?”. Chị bảo có, nhưng trưa nay phải về Sài Gòn rồi.Tôi nói, muốn gặp GS khoảng 2 tiếng được không? Chị bảo, điện thoại cho anh ấy xem sao.Tôi liền phôn, GS Đặng bảo, 15 phút nữa mời anh qua nhà uống trà.

Đúng hẹn tôi sang, đã thấy GS Đặng đứng trước vườn nhà. Tôi xin phép GS chụp mấy kiểu ảnh, rồi GS mời tôi lên phòng khách. Đó là một căn phòng rộng, được bài trí theo phong cách Nhật-Việt, thật ấm cúng và sang trọng. Bằng chất giọng “Bắc” trầm ấm mạch lạc, GS Đặng tâm sự: Tôi sinh năm 1936 tại Hải Phòng, từng học các trường Ngô Quyền (Hải Phòng), Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hải Dương), Chu Văn An (Hà Nội). Năm 1954, cùng gia đình vào Sài Gòn, mình học tiếp trường Chu Văn An (Sài Gòn) và đậu tú tài đôi. Năm 1956, Trường Kỹ sư Công nghệ Sài Gòn được thiết lập, tôi thi vào đó và đậu thủ khoa.Đồng thời, đăng ký học cả ở Đại học Khoa học Sài Gòn. Cũng năm 1956, mình được học bổng, sang Nhật học tiếng Nhật (1 năm) đậu thủ khoa, rồi trúng tuyển vào Đại học Tokyo (The University of Tokyo) ngành Công nghệ Điện tử (Electronic Engincering). Thời đó, ngành Điện tử còn rất mới mẻ trên toàn thế giới. Tôi tiếp tục học lên, năm 1968 đỗ Tiến sĩ khoa học tại Nhật. Sau đó, đi làm cho Tập đoàn Toshiba, đến năm 1971 thì về Sài Gòn. Lúc ấy, được phong Phó Giáo sư, giảng dạy tại Đại học Khoa học Sài Gòn (nay là Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP Hồ Chí Minh).Năm 1973, làm Viện trưởng Học viện Quốc gia Kỹ thuật Sài Gòn (nay là Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh).Đất nước thống nhất, 1975 mình vẫn làm việc ở Sài Gòn. Năm 1976, được Nhà nước cho sang Nhật làm việc, đến năm 2002 nghỉ hưu xin về nước. Từ 2002 đến nay, mình làm cố vấn và giảng dạy tại Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.

Ông kể, sau vài năm nghiên cứu, sáng tạo, năm 1979, ông công bố “Mô hình Transistor MOSFET” - mô phỏng vi mạch điện tử. Sau đó, mô hình này được Đại học California lồng vào bộ mô phỏng SPICE. Từ đó, mô hình được biết đến với tên gọi Dang Model (Mô hình họ Đặng). Bộ mô phỏng SPICE, từ năm 1980 đến nay luôn đóng vai trò chủ chốt trong thiết kế vi mạch, được cả thế giới sử dụng. Nhờ vậy, “Dang Model” xuất hiện trên sách giáo khoa và tài liệu vi mạch toàn thế giới. Nói cho dễ hiểu “Dang Model” là công thức tính đặc tuyến linh kiện bán dẫn cơ bản trong vi mạch điện tử.

“Còn việc người Nhật phong GS à?”.Ông chậm rãi kể, tôi được phong GS năm 1983, vì có nhiều công trình khoa học điện tử được áp dụng trong thực tiễn. Khi Đại học Hosei, Tokyo mở Khoa Điện tử-Tin học, cần một GS đầu đàn làm Chủ nhiệm, tôi được phong GS thực thụ để đảm nhiệm vai trò này. Thật không ngờ, mình là người Việt Nam đầu tiên được Nhật Bản phong GS. “Nghe nói, GS là người thiết kế chương trình Cao học Điện tử và làm “con chíp” đầu tiên ở Việt Nam?”. Đúng rồi - GS Đặng khẳng định. Ở Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM, chương trình Cao học Điện tử Vi mạch (dạy bằng tiếng Anh) do mình đề xuất và đứng tên mở năm 2007, có nhiều GS nước ngoài và Việt kiều danh tiếng giảng dạy. Đến nay, đào tạo được 5 khóa với khoảng 100 Thạc sĩ Vi mạch (có người đang là giảng viên Đại học trong nước, một số khác ra nước ngoài học tiếp lấy bằng Tiến sĩ). Đây là những “viên gạch” tốt xây dựng ngành Điện tử Việt Nam non trẻ. Năm 2005, tôi đề xuất thiết lập Trung tâm Nghiên cứu Đào tạo Thiết kế Vi mạch. Tôi luôn đồng hành cùng Trung tâm và góp phần tích cực với Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh chế tạo “con chíp” điện tử đầu tiên mang thương hiệu “Made in Viet Nam”. Rất mừng là, Chính phủ đã quyết định Công nghệ Vi mạch (ở vị trí hàng đầu) trong 46 ngành Công nghệ cao được ưu tiên phát triển tại Việt Nam.

“Chắc GS còn tham gia nhiều hoạt động xã hội khác?” - tôi hỏi. GS Đặng tâm sự, ông đã vận động thành lập Câu lạc bộ Khoa học Kỹ thuật Việt kiều, Hội Công nghệ Vi mạch TP.HCM, Hội nghị Khoa học Vi mạch (gọi tắt là Hội nghị 4S tổ chức 2 năm 1 lần), Quỹ học bổng Toshiba của Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (ông đã dùng khá nhiều lương hưu ủng hộ Quỹ). Các tổ chức này hoạt động rất hiệu quả, góp phần thúc đẩy KT-XH đất nước phát triển.

“Nghe nói, trước đây GS tham gia xây dựng dự án Đại học quốc tế tại Đà Lạt?” - tôi tò mò hỏi. Vào nửa đầu thập niên 70 thế kỷ XX - GS Đặng nhớ lại, người Nhật đã xây dựng đề án Đại học Công nghệ Đông Nam Á (South East Asian College of Engineering) tại Đà Lạt, với chi phí khoảng 400 triệu USD. Địa điểm là Trường Lycée Yersin (nay là Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt). Rất tiếc, dự án này cho đến nay chưa thực hiện được. “Đi nhiều biết nhiều, xin GS có lời khuyên để phát triển nhanh và bền vững ngành Du lịch Đà Lạt?” - tôi hỏi. GS Đặng bảo, Đà Lạt là thành phố trên núi, khí hậu ôn hòa, rất lý tưởng để phát triển du lịch nghỉ dưỡng tầm quốc tế. Nên học cách làm du lịch của Nhật Bản. Tuy nhiên, để Đà Lạt hấp dẫn du khách, cần nhanh chóng nâng cấp đồng bộ cơ sở hạ tầng (đường bộ, đường sắt, mở thêm các tuyến bay, nâng cấp các khu du lịch, vui chơi giải trí, mua sắm, khách sạn, nhà hàng, công viên, rừng hoa, thắng cảnh gắn với văn hóa-lễ hội-hội thảo khoa học), chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có cơ chế hấp dẫn thu hút đầu tư vào Đà Lạt…

GS Đặng tiễn tôi ra tận cổng ngôi biệt thự nghỉ mát sang trọng, đậm phong cách kiến trúc Việt-Nhật. Lúc bắt tay GS, lòng tôi dâng lên niềm cảm phục, quý mến vị GS họ Đặng đã lao động không ngừng nghỉ, dâng hiến hơn 300 công trình khoa học cho nhân loại. GS.TS Đặng Lương Mô được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học New York, Hội viên thượng cấp Hội Kỹ sư Điện-Điện tử-Tin học Hoa Kỳ. Ông được trao tặng “Giải thưởng Vinh danh nước Việt”, là nhà khoa học tiên phong phát triển ngành Vi mạch Điện tử Việt Nam.

 Hà Hữu Nết

 

Đặng Lương Mô, Trưởng Ban Khuyến học Đặng tộc Việt Nam


 

Danh sách cũ hơn