Trang chủDi tíchVề lại nhà thờ thủy tổ họ Đặng ở làng Hà Trung

Về lại nhà thờ thủy tổ họ Đặng ở làng Hà Trung

Thứ Năm, 19/11/2015

TTH) - Gia phả của họ Đặng trú ở làng Thanh Lương, nay thuộc xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, ghi rằng: “họ Đặng ta gốc ở làng Hà Trung, đời tổ Đặng Quang Minh mới lên trú ngụ ở làng Hiền Sĩ…” Chúng tôi mong ước có dịp về làng Hà Trung tìm vị tổ tiên đầu tiên của họ Đặng.

Dịp may đến khi có em Hồ Nam Khánh nhận đề tài luận văn cao học về thơ Đặng Huy Trứ. Chúng tôi đã nhắc em cần đi về làng Hà Trung tìm gia phả họ Đặng. Em đã về liên hệ, chụp ảnh các trang đầu của gia phả này, mới được biết ngài thủy tổ Đặng Quý Công, chức vụ Cai tri phó tướng, tước Lam Sơn hầu đã cùng với 5 vị thủy tổ 5 họ khác tại Hà Trung tìm đến đất này khai phá lập làng kể từ đời Nguyễn Hoàng. Ngài sinh hạ ngài Đặng Văn Tây, ngài Tây lại có 3 nam là Đặng Văn Minh, Đặng Văn Chánh và Đặng Văn Trực sinh hạ xuống đại tộc họ Đặng ở tại Hà Trung và có các phái khác cư trú tại Thanh Lương (Hương Trà), làng Nghi Giang và làng Hà Bắc (Phú Lộc), Thái Dương Hạ (Hương Trà) và các nơi khác.

Nhà thờ đại tông họ Đặng làng Hà Trung, huyện Phú Vang, Thừa Thiên Huế

Vài hôm sau, chúng tôi cùng ông Đặng Hưng Đông, trú ở số 31 đường Đội Cung, thành phố Huế và em Hồ Nam Khánh, học viên cao học Trường đại học Khoa học Huế, cùng về Hà Trung, gặp được ông Đặng Ngọc Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Hà, hậu duệ họ Đặng và người chú của ông là ông Đặng Thi. Các ông đã dẫn chúng tôi đến nhà thờ đại tông họ Đặng, xây dựng năm 1961, là nơi thờ thủy tổ và các đời tiên tổ của họ Đặng. Đó là một ngôi nhà thờ chật hẹp, hư hỏng, tường bong tróc, cửa toạc ván, có vẻ hoang phế. Dù sao cũng là nơi đặt các bát nhang thờ tự 3 án, chúng tôi đã thắp hương vái xin tổ tiên họ Đặng phò hộ cho công việc tái thiết ngôi nhà thờ này sớm có điều kiện thực thi.

Tiếp đó chúng tôi được dẫn ra cánh đồng cát phía sau làng, đó là khu nghĩa địa. Tại đây chúng tôi len lỏi, chui vào các lùm bụi thăm ngôi miếu vòm gạch kiểu cổ nhưng hoang tàn. Chỉ còn thấy 3 chữ: “miếu khai canh”, đắp bằng sành sứ, mới biết rõ đây là miếu thờ ngài khai canh Đặng Quý Công, chức vụ Cai tri phó tướng, tước Lam Sơn hầu do làng xây dựng và phụng thờ ngày trước, nhưng đã bị hư hỏng hoang tàn mấy chục năm qua. Phía sau miếu lại có ngôi mộ cát đường kính 6m tàn tạ, cát sụt chỉ còn cao khoảng 1 - 2 tấc. Vị trí xác định chính là mộ ngài thủy tổ họ Đặng, người sinh hạ ra toàn thể con cháu họ Đặng tại làng Hà Trung và các hệ phái Thanh Lương, Nghi Giang, Hà Bắc, Thái Dương Hạ…

Thật là bùi ngùi xúc động khi nhìn nhà thờ đại tông, am miếu thờ và mộ ngài thủy tổ hoang phế. Đối với các làng và các dòng họ khác, miếu thờ mộ ngài thủy tổ và nhà thờ đại tông của họ, phải được chăm sóc, tôn tạo, bảo tồn nghiêm chỉnh, xứng đáng cho con cháu viếng thăm, chiêm bái, thể hiện tấm lòng đối với tiên tổ. Với Đặng Quí Công, ông là người đã góp phần thành lập làng xã, đầu tiên khai sáng ra một dòng họ đông đúc từ 400 năm qua. Thế mà nơi đây quá đỗi hoang tàn!

Mong rằng con cháu họ Đặng gốc làng Hà Trung hay ở bất cứ nơi nào sẽ mở rộng lòng, đóng góp tài lực để tái thiết, tôn tạo các di tích này. Đừng để cho thời gian và sự vô tâm của hậu duệ chôn vùi đền miếu, mộ và nhà thờ đại tông họ Đặng trong quên lãng.

Trần Đại Vinh (Nhà nghiên cứu lịch sử và văn hóa Huế)